Por Andersen la morto neniam estas makabra, ĝi estas granda enigmo kaj liberiganto. Andersen donas al ni esperon pri postmorta vivo kaj belan bildon pri transiro el nunaj suferoj kaj difektoj al ĝojo, fortiĝo kaj perfektiĝo. La fabeloj plenas je filozofio, kiun infano ne povus rimarki, kompreni kaj aprezi. Tial ne ĉiuj Andersenaj fabeloj estas infanliteraturo, kaj pro tio multaj el ili estas malpli konataj, kompare kun la tutmonde konataj fabeloj, kiel ekz. Princino sur pizo,... La najtingalo...La malbela anasido...Neĝa reĝino...Ruĝaj ŝuoj...Knabineto kun alumetoj.

Oftege Andersen simboligas kaj alegorias por trakti grandajn aferojn per modestaj vortoj kaj bildoj. En la fabelo Lino Andersen ŝajne parolas nur pri la bluflora planteto lino, uzata por teksaĵoj, sed samtempe li priskribas vivoĝojon, humilan rezignacion al laboro, maljuniĝo kaj aliformiĝo eĉ ĝis cindriĝo, reviviĝo kaj releviĝo, kiun oni povus nomi resurekto. Je la fino de la fabelo la ĉifona lino fariĝas papero kaj finfine estas bruligata. Ekbrulante la lino pensas: "Nun mi leviĝas rekte al suno!" ..."kaj supren ŝvebas malgrandaj etaj estaĵoj en nombro egala al la nombro de la floraĵoj de la lino..."(kiuj susuras) "Neniam la kanto finiĝas, tio en la tuta afero estas la plej bela...sed la infanoj ne povis tion aŭdi aŭ kompreni, kaj tion ili ankaŭ ne devis, ĉar infanoj ne bezonas ĉion scii."

En la fabelo pri fenikso la temo de morto estas simbolige pritraktata: "En la ĝardeno de la paradizo, sub la arbo de la sciado, staris rozarbetaĵo; ĉi tie, en la unua rozo, naskiĝis birdo, kiu kun sia flugado povis konkuri kun la lumo kaj kies koloroj estis admirindaj, kies kantado belega...sed kiam Eva deŝiris la frukton de la sciado, kiam ŝi kaj Adam estis elpelitaj el la ĝardeno de Eden, tiam de la flamanta glavo de la kerubo falis fajrero en la neston de la birdo kaj ekbruligis ĝin. La birdo mortis en la flamo, sed el la arda ovo ekflugis nova...ĉiam sola birdo fenikso."

Ĉe Andersen la fenikso simbolas ĉion belegan, solenan, konsolan, ĝi simbolas la nerompeblajn vivoforton kaj ĝojon, kiujn nenio aŭ neniu kapablas nerevokeble detrui kaj kiuj estas ne nur personaj sed universalaj. Ĝuste tial ĉe Andersen la morto neniam estas makabra aŭ mizera aŭ vere funebra; kontraŭe, ĝi estas VENKO, eniro al iu alia ekzisto. Pri la fenikso Andersen plue fabelas, ke la birdo estis kisita de Dio, kiu nomis ĝin poezio.

Andersen estas tre poezia fabelisto sorĉanta per vortoj. Li ŝanĝas malbonajn sentojn en bonajn, konvertas egoisman riĉulon en infanon de Dio kaj plialtigas sinceran malriĉulon kaj feliĉigas lin.

En Ŝtono de la saĝuloj Andersen filozofas: "Kio fariĝas kun la homo, kiam venas la anĝelo de la morto? Kian signifon havas la morto? La korpo dissolviĝas, kaj la animo...kio ĝi estas? Kio ĝi fariĝas? Kien ĝi iras? "Al eterna vivo", diras la konsolo de la religio. Sed kia estas la transiro? Kie oni vivas kaj kiel? "En la ĉielo supre!" diras la piuloj; "supren ni iras!" - Tiajn enigmojn kovas en sia cerbo la Saĝulo de la fabelo, sed el la globa formo de la tero li vidas, ke supre kaj malsupre estas la sama afero, depende de la vidpunkto, kiun oni okupas ĉi tie, kaj li humile opinias: "Kiel malgranda estas nia sciado! Eĉ la plej saĝa homo (Salomono) sciis nur malmulte el tio, kio por ni estas la plej grava". Helpe de sia blinda filino la Saĝulo ekscias pri la longe serĉita vero nur unu vorton, kiu aperas sur la alie nelegebla lasta paĝo de la libro, kie devus troviĝi ĉapitro pri postmorta vivo. Tiu ĉapitro ege interesus la Saĝulon, sed li rajtas legi nur la solan vorton kredo. Tiun vorton la blinda filino aperigas por li pere de grajnetoj de la vero, kiujn ŝi, endanĝerigante sin mem kaj kun grandega peno, kolektadis por la kara patro per sincereco kaj purkora amo.

Troveblas fabeloj, en kiuj Andersen parolas pri morto malpli solene sed ne malpli filozofe. Oni dirus, ke li babilas pri morto en la fabelo Bona humoro, kie li promenigas la leganton en iu tombejo kaj ĉe ĉiu tombo rakontas etan humuraĵon pri la mortinto: "Ĉi tie kuŝas tre avara virino; kiam ŝi ankoraŭ vivis, ŝi leviĝadis en la nokto kaj miaŭadis, por ke la najbaroj pensu, ke ŝi havas katon, tiel avara ŝi estis." Apud alia tombo la fabelisto diras: "Ĉi tie kuŝas homo, kiu en la daŭro de sepdek sep jaroj penadis eldiri bonan spritaĵon." Kiam la homo finfine trovis la sufiĉe bonan spritaĵon, li mortis pro ĝojo antaŭ ol kapabli eldiri ĝin al iu! Nun la mortinto ne trovas ripozon en la tombo, ĉar li daŭre dezirus eldiri sian spritaĵon al iu, sed ne ja decas al noktomeza fantomo ĉirkaŭen vagi spritante!

En la fabeloj de H.C.Andersen la etosoj povas esti romantikaj, sopiraj, filozofaj, ŝercaj - kaj subite ŝanĝiĝi de unu speco al alia, ĉefe pro la elekto de vortoj kaj surprizaj simboloj. Aplombon kaj troan memfidon Andersen malaltigas por anstataŭe plialtigi humanecon kaj konsoli per liberigo kaj toleremo. Li primokas nian faton, li priridas la mallarĝecon de la homa penso, li trafe karakterizas homajn difektojn, mankojn, peketojn kaj pekegojn, sed li ĉiam revenas al pardonemo, toleremo kaj espero.

Inter la trajtoj, kiujn Andersen vipadas, estas egoismo, vana pedanteco, burokratismo, troa valorigo de socia rango aŭ materia riĉo. Li plorigas la leganton per bagateloj kaj igas lin priridi tiel nomatajn gravaĵojn. En la fabelo Kolumo li enamigas la kolumon al ŝtrumpa rubando kaj lasas niajn homajn sentojn esprimiĝi pere de tiuj ĉiutagaj nenoblaj objektoj. La malfeliĉe enamiĝinta kolumo fanfaronas kaj ŝanĝas la veron tiel, ke ne li sed la ŝtrumpa rubando enamiĝis kaj ke la kompatinda stultulino ĵetis sin en la lavkuvon pro manko de reamo.

Tiel spegulante komplikajn plenkreskulajn sentojn kaj farojn Andersen verkis ne nur por infanoj sed por la gepatroj kaj por si mem.

H. C. Andersen asertas, ke la plej sankta tago de ĉiuj niaj tagoj sur la tero estas tiu, en kiu ni mortas. Li persvadas, ke hipokritoj kaj malsinceruloj ne rajtas eniri la ĉielon. Antaŭ la fina pordego ne validos fiero kaj supozita alta rango. Tie validas korfavoreco, humileco, sincero, vero. Laŭ li la tago de nia morto estas tago de aliformiĝo, kaj li demandas, ĉu ni jam nun serioze meditis pri tio (fabelo La lasta tago).

Salutojn de Andersen al ontaj kaj intaj kritikoj:

"Tion mi povus esprimi pli bone!", pensis la granda kritikisto, "sed li tion ne diris laŭte, kaj tio jam estis io." (El la fabelo:”IO”.)