H. C. Andersen
Plump-Johano

Dane: Klods-Hans
Traduko: Poul Thorsen

 

Ie en la kamparo staris malnova bieno, kaj en ĝi vivis olda grandsinjoro, kiu havis du filojn. Ili estis tiel spritaj, ke duono sufiĉus. Ili volis svatiĝi al la filino de la reĝo, kaj tion ili kuraĝis, ĉar ŝi proklamigis, ke ŝi akceptos kiel edzon tiun, kiu plej bone parolos antaŭ ŝi.

La duopo preparis sin dum ok tagoj, tio estis la maksimumo je dispono, sed tio ankaŭ sufiĉis, ĉar ili havis bazo-sciojn, kaj tiaj utilas. La unua parkere konis la tutan latinan leksikonon kaj la ĵurnalojn de l'urbo dum tri jaroj de komenco ĝis fino kaj retro. La dua detale okupadis sin kun ĉiuj statutoj de la gildoj kaj pri ĉio, kion ĉiu gildestro devas scii. Tial li povis diskuti pri la ŝtato, li opiniis. Krome li kapablis brodi ŝelkojn, ĉar li estis fajngusta kaj fingrolerta.

"Mi akiros la princinon!" ambaŭ diris, kaj tiam la patro donis al ili po belan ĉevalon. Li, kiu konis la leksikonon kaj la ĵurnalojn, ricevis karbe nigran, kaj li, kiu havis saĝon de gildestro, ricevis lakte blankan, kaj tiam ili ŝmiris la buŝangulojn per fiŝoleo, ke tiuj pli elastiĝu. La tuta servistaro staris sur la korto por vidi ilin surĉevaliĝi, sed ĝuste tiam alvenis tria frato, ĉar tri ili estis, kvankam neniu konsideris lin frato. Li ja ne havis klerecon kompareblan kun tiu de la duopo, kaj lin ili simple nomis Plump-Johano.

"Kien do en festovestoj?" li demandis.

"Al la kortego por babilakiri la filinon de la reĝo. Ĉu vi ne aŭdis, kion proklamas tamburoj tra la tuta lando?" Kaj tiam ili rakontis al li.

"Sanktuloj! Se tiel, do ankaŭ mi iros!" diris Plump-Johano. Sed la fratoj priridis lin kaj forrajdis.

"Paĉjo, lasu al mi ĉevalon!" kriis Plump-Johano. "Subite mi ekemas edziĝi. Se ŝi akceptos min, ŝi akceptos min, kaj se ne, mi tamen akceptos ŝin!"

"Sensencaĵo!" diris la patro. "Al vi mi donas neniun ĉevalon. Vi ja ne povas paroli. Ne, la fratoj havas talentojn!"

"Se neniu ĉevalo," diris Plump-Johano, "mi prenas la kapron. Ĝi apartenas al mi kaj tute bone portas min!" Kaj tiam li diskrure grimpis la kapron, agitis ĝiajn flankojn per la kalkanoj kaj urĝis laŭ la vojo. Hu-uj! Kia flugo!

"Jen venas mi!" kriis Plump-Johano kaj kantis ĝis plej alta falseto.

Sed la fratoj trankvile plurajdis. Ili parolis eĉ ne unu vorton, ĉar ili devis pripensi ĉiun eblan ideon por prezento. Plano ja nepre estu cerbumita.

"A-hoj!" vokis Plump-Johano. "Jen venas mi! Vidu kion mi trovis sur la vojo!" Kaj li montris al ili mortan kornikon, kiun li trovis. "Plumpo!" ili diris. "Kion vi volas per ĝi?"

"Donaci al la princino!"

"Bone, faru tion!" ili diris, ridis kaj plurajdis.

"A-hoj! Jen venas mi! Vidu kion mi nun trovis. Tion oni ne trovas ĉiutage sur la vojo."

Kaj la fratoj denove sin turnis por vidi, kio estas.

"Plumpo!" ili diris.- "Estas ja nur malnova lignoŝuo kun ledo trivita. Ĉu la princino ankaŭ ricevu tion?"

"Ricevu!" respondis Plump-Johano, kaj la fratoj ridis kaj rajdis, ĝis ili longe antaŭis.

"A-hoj! Jen estas mi!" vokis Plump-Johano. "Ne-ne! Nun progresas pli kaj pli aĉe! A-hoj! Estas tute sen komparo!"

"Kion vi nun trovis?" demandis la fratoj.

"Ho!" diris Plump-Johano. "Preskaŭ ne estas eble rakonti. Kiom ŝi ĝojos, la princino!"

"Brr! Fi!" kriis la fratoj. "Estas ŝlimkoto rekte el la fosejo."

"Jes, fakte estas," diris Plump-Johano, "kaj de la plej delikata speco. Ne eblas reteni en la mano!" Kaj tiam li plenigis la poŝon.

Sed la fratoj rajdadis, ĝis preskaŭ krevis la rimenoj, kaj tiel ili antaŭis plenan horon ĝis halto ĉe pordego de l'urbo, kaj tie la svatiĝantoj ricevis numerojn laŭvice, sesope kaj tiel dense, ke neniu povis movi la brakojn, kaj tio estis saĝa, ĉar alie ili distranĉus dorserojn, unu de la alia, nur ĉar kelkaj antaŭis aliajn.

Ĉiuj loĝantoj de la lando staris ĉirkaŭ la palaco, kompakte ĝis la fenestroj, por rigardi la princinon akcepti la svatiĝantojn, kaj tuj kiam unu eniris la ĉambron, klik-ĉesis lia parol-kapablo.

"Ne taŭgas!" diris la princino. "For!"

Nun venis la frato, kiu povosciis la leksikonon, sed tion li pure forgesis starante en la vico, kaj la planko knaris, kaj la plafono konsistis el vitro, tiel ke li vidis sin mem stari surkape, kaj ĉe ĉiu fenestro staris tri skribistoj kaj unu gildestro, kiuj notis ĉion diritan, ke ĝi tuj aperu en la ĵurnalo por vendo je du groŝoj sur la stratangulo. Estis terure, kaj plue oni tiom hejtis la kahelfornon ke la cilindro estis tute ruĝa.

"Estas tre varme ĉi tie!" diris la svatiĝanto.

"Tiel estas, ĉar hodiaŭ mia patro rostas virkokidojn!" diris la princino.

Be! Tie li staris. Tian alparolon li ne atendis. Eĉ ne unu vorton li havis por diri, kvankam ion amuzan li intencis diri. Be!

"Ne taŭgas!" diris la princino. "For!" Kaj tiam li devis foriri.

Nun venis la dua frato. "Estas terure varme ĉi tie!" li diris.

"Jes, ni rostas virkokidojn hodiaŭ" diris la princino.

"Ki-kion?" li diris, kaj ĉiuj skribistoj skribis Ki-kion!

"Ne taŭgas!" diris la princino. "For!"

Nun venis Plump-Johano. Li rajdis sur la kapro rekte en la ĉambron.

"Kia fajro-varmego!" li diris.

"Tio estas, ĉar mi rostas virkokidojn!" diris la princino.

"Kiel agrable!" diris Plump-Johano. "Do vi eble povas rosti por mi kornikon?"

"Tute certe mi povas," diris la princino. "Sed ĉu vi havas ujon por rosti ĝin, ĉar mi havas nek poton nek paton!"

"Sed mi havas!" diris Plump-Johano. "Ĉi tie estas kuirujo kun stankrampo!" Kaj tiam li malkovris la malnovan lignoŝuon kaj metis la kornikon en ĝin.

"Sufiĉe por plena menuo!" diris la princino, "sed de kie la saŭco?"

"Ĝin mi havas en la poŝo!" diris Plump-Johano. "Mi havas tiom multe, ke superfluas!" Kaj tiam li verŝis iomete da ŝlimkoto el la poŝo.

"Tion mi ŝatas!" diris la princino. "Vi povas respondi, kaj vi povas paroli, kaj vin mi edzigos! Sed ĉu vi scias, ke ĉiu vorto de ni dirata kaj dirita estas skribita kaj morgaŭ aperos en la ĵurnalo? Ĉe ĉiu fenestro vi vidas tri skribistojn kaj oldan gildestron, kaj la oldulo estas la plej malica, ĉar li nenion komprenas!" - Kaj tion ŝi diris por timigi lin, kaj ĉiuj skribistoj henis kaj faris inkmakulon sur la planko.

"Jen do staras la moŝtuloj!" diris Plump-Johano. "Se tiel, mi donacu al la gildestro la plej-bonon!" Kaj tiam li transturnis la poŝojn kaj ĵetis la koton al li rekte en la vizaĝon.

"Elegante!" diris la princino." Tion mi ne povus fari! Sed certe mi lernos!"

Kaj tiam Plump-Johano iĝis reĝo, ricevis geedzan duonon kaj kronon, kaj sidigis sin sur tronon, kaj tion ni scias rekte el la ĵurnalo de la gildestro - kaj ĝi ne estas fidinda.
 



Notu:

Estas konate, ke Zamenhof tradukis el la germana sian kvarvoluman eldonon de Hans Christian Andersen: Fabeloj. La originalo kompreneble estas en la dana, kaj eĉ ĝiskerne.Temas do pri retraduko, foje preskaŭ pri reverko, kio povas agiti danojn.

Kompreneble ĉiu teksto de Zamenhof havas pro sia modeleco grandan valoron, sed rilate al la lia Andersenaĵo diskuteblas ne nur la fidindeco, sed ofte embarasigas foresto aŭ kripligo de tiu intensa babiltono, kiu estas speciale dana.

Pli ol 20 danoj klopodis post Zamenhof interpreti la stilon de Andersen, sed tute sporade kaj specimene. En traduko de H.E.Jensen ekz. troviĝas du fabeloj en Dana Antologio (1961).

Jen freŝdata provo por eventuala komparo kun la Zamenhofa reverkaĵo de Klods-Hans = Johanĉjo Malsaĝulo, eld. Esperantista Centra Librejo, Parizo 1931. Tria parto.

Tiuj notoj el la libro: "Babile kun mi mem" de Poul Thorsen, kiu ankaŭ tradukis tiun fabelon Klods-Hans . - Ilustraĵo de Helen Claesson.
La libro estas eldonita de "Beletra" (Hvedebjergvej 30, DK 8220 Brabrand) en 1996.
La fabelo estas el 1855.
 


Rimarko I: Vidu pri la nomata traduktemo la artikolon de Martin Blicher en ĉi-tiu hejmpaĝo. "H.C.Andersen kaj Esperanto".
Vidu: Ĉi-tie:
H.C.Andersen kaj Esperanto.

Rimarko II: Krome la nomata traduko de Zamenhof (=Johanĉjo Malsaĝulo) ankaŭ la dano Ib Schleicher tradukis Klods-Hans. Ĝi estas en la hejmpaĝo, trovu la nomon Hans-Fuŝulo.
 

Rimarko III: Ankaŭ la du nomitaj tradukoj de H.E.Jensen en Dana Antologio vi trovas ĉi-tie, nome "La plej nekredebla" kaj "La mortanta infaneto".
Vidu: Ĉi-tie:
La plej nekredebla kaj:La mortanta infaneto

 

Vidu ankaŭ: 2 aliajn tradukojn de la fabelo:
Traduko de L.L.Zamenhof: Ĉi-tie:
Johanĉjo-malsaĝulo.
Traduko de Ib Schleicher: Ĉi-tie:
Hans-fuŝulo

 



Enhavo: