La poezio devas kunagi, almenaŭ kiel municio al la partibataloj, kie fluas inko kaj sango.

Estas unuokula vido, diras multaj. La poezio ne estas forgesita en nia tempo.

Ne, ekzistas ankoraŭ homoj, kiuj dum la "libera tempo" sopiras je poezio, kaj kiuj, kiam ili sentas tiun animan malsaton, sendas mesaĝon al la librejo kaj aĉetas iom da poezio, la plej bone rekomendita. Kelkaj kontentas per tio, kion oni povas "aldone" havi, aŭ ili kontentas legi poeziaĵeton sur la paperkonuso de la spicvendisto; estas malpli koste, kaj en nia streĉa tempo oni devas konsideri la prezon. Sufiĉas la sopiro al tio, kion ni havas! Poezio de estonteco, kiel muziko de estonteco, apartenas al donkiĥotaĵoj, paroli pri ĝi, estas kiel paroli pri vojaĝ-esploroj sur Urano.

La tempo estas tro mallonga kaj tro kara por fantazi-ludoj, kaj kio estas, se ni parolu prudente, kio estas poezio? Tiuj tintantaj elĵetaĵoj de emocio kaj pensoj estas nur movoj kaj vibradoj de la nervoj! ĉiu entuziasmo, ĝojo, doloro, eĉ la materia strebo estas, diras al ni la kleruloj, vibradoj de la nervoj. ĉiu el ni estas kordinstrumento. Sed kiu sonigas tiujn kordojn? Kiuj igas ilin svingi kaj vibri? La Spirito, la nevidebla dia spirito, kiu, per ili, lasas tinti sian emocion, sian etoson, kaj ĝin komprenas la aliaj kordoj, tiel ke ili vibras en kunplektitaj tonoj kaj disonancoj. Tiel estis, tiel estos je la antaŭeniro de la granda homaro en konscio de libero!

Oni povas diri ankaŭ, ke ĉiu jarcento, eĉ ĉiu jarmilo, havas la esprimon de sia grandeco en la poezio, naskita en la lasta tempo, ĝi antaŭenpaŝas kaj regas en la venonta tempo.

Meze de nia streĉa maŝinbrua tempo ŝi naskiĝis jam, la muzo de la nova jarcento. Nian saluton ni sendu al ŝi! ŝi aŭdu ĝin, aŭ legu ĝin iam, eble inter la karbo-skribaĵoj, kiujn ni ĵus menciis.

Ŝia lulilbalancilo etendiĝis de la plej ekstrema punkto, kiun homoj surtretis dum la nordpolusaj esploroj, ĝis kien rigardis vivanta okulo en la "nigraj karbosakoj" de la polusa ĉielo. Ni ne aŭdis la balancilon pro bruaj maŝinoj, pro la fajfado de la lokomotivo, pro eksplodigo de materiaj rokoj kaj pro malnovaj spiritkatenoj.

En la fabriko de nia granda nuntempo ŝi naskiĝis, kie la vaporo praktikas sian forton, kie Majstro Sensanga 1) kaj liaj helpantoj laboregas tage kaj nokte.

Posedas ŝi la grandan koron de Virino, plenan de amo, kun la ardo de vestalo kaj la flamo de pasio. Lumon de klereco ŝi ekhavis, en ĉiuj dum jarmiloj ŝanĝiĝantaj koloroj de la prismo, kiuj estis prijuĝataj laŭ la moda koloro.

La grandioza cigno-plumaro de fantazio estas ŝiaj pompo kaj forto, la scienco teksis ĝin, "la prafortoj" donis al ĝi svingoforton.

Ŝi estas infano de la popolo (la patra flanko), sana anime kaj pense, serioza okule, humura surlipe. Ŝia patrino estas la nobela, akademiece edukita, filino de la elmigranto kun la oraj rokokaj memoroj. La muzo de la nova jarcento havas en si sangon kaj animon de tiuj du.

Belajn donacojn oni metis en ŝian lulilon.

Amase estas disĵetitaj kiel bombonoj la kaŝitaj enigmoj de la naturo kun solvoj, de la subakva kloŝo estas ĵetitaj belaj ornamfiguretoj el la profundo de la maro. La ĉiela mapo, tiu pendigita, kvieta oceano kun la multegaj insuloj, ĉiu en si mem unu mondo, estis metita kiel lulilkovrilo. La suno kreas al ŝi pentraĵojn, la foto-arto donas al ŝi ludilojn.

Ŝia mamnutristino kantis por ŝi kantojn de Ejvind Skaldespiller 2) kaj Firdůůsi 3), de la iamaj trobadoroj kaj kion Heine gajpetole kantis de sia poeta animo. Multon, multe tro rakontis al ŝi la mamnutristino, ŝi konas la Eddon, la terurajn sagaojn de la pra-pra-avino, kie la kondamnoj susuras per sangaj flugiloj. La tutan rakonton "Mil kaj unu noktoj" ŝi aŭskultis dum kvarona horo.

La muzo de la nova jarcento estas ankoraŭ infano, tamen ŝi saltis el la lulilo, ŝi plenas de volo sen scii, kion ŝi volas.

Ankoraŭ ŝi ludas en la virina klaĉejo, kiu plenas de artaĵoj kaj rokoko-aĵoj. La greka tragedio kaj la romia komedio staras ĉizitaj el marmoro, la popolkantoj de la nacioj pendas kiel sekigitaj plantoj sur la vando, unu kiso kaj ili reviviĝas, freŝaj kaj odorantaj. Ŝi estas ĉirkaŭata de eternaj akordoj de Beethoven, Gluck, Mozart kaj ĉiuj aliaj majstroj. Sur la librobreto kuŝas verkoj de multaj, kiuj siatempe ŝajnis neforgeseblaj, kaj restas loko por multaj aliaj, kies nomojn ni aŭdas tra la telegrafa fadeno de la senmorteco, sed kiuj mortas per la telegramo.

Multon ŝi legis, multe tro, ŝi ja naskiĝis en nia tempo, multon ŝi devos denove forgesi, kaj la muzo scios forgesi.

Ŝi ne pensas pri sia kanto, kiu vivos tra novaj jarmiloj kiel vivas la poezio de Moseo kaj la Bidpais-a 4) orkronita fabelo pri la ruzo kaj feliĉo de la vulpo.

Ŝi ne pensas pri sia misio, pri sia proksima estonto, ŝi ankoraŭ ludas, dum nacioj batalas - batalo, kiu skuas la aeron, kiu metas postsignojn de plumskribiloj kaj kanonoj, ĉiudirekten, - enigmojn malfacile solveblajn.

Ŝi portas ĉapelon de Garibaldi 5), tamen legas Shakespeare kaj pensas dum momento: "Oni povas prezenti liajn teatraĵojn, ankaŭ kiam mi plenkreskiĝos".

Calderon 6) ripozu en la sarkofago de siaj verkoj, kun enskribo pri famo. Holberg, jes, la muzo estas kosmopolito, ŝi metis liajn verkojn kune kun tiuj de Moličre, Plautus 7) kaj Aristophanes, sed pleje ŝi legas Moličre.

Ŝi estas liberigita de tiu maltrankvilo, kiu pelas la ĉamojn de la Alpoj, kaj tamen ŝia animo sopiras je la Salo de Vivo, kiel la ĉamoj je tiu de la monto; en ŝia koro restas trankvilo, kiel en la antikvaj sagaoj de la hebreoj, tiu voĉo de la nomado sur la verdaj stepoj en la kvietaj stelklaraj noktoj, kaj tamen per la kanto ŝveliĝas la koro pli forte ol ĉe la entuziasma batalanto de la tesaliaj montoj dum la greka pratempo.

Kiel estas pri ŝia kristana kredo?

Ŝi lernis filozofion por komencantoj kaj progresantoj; la praelementoj frakasis unu el ŝiaj infandentoj, sed elkreskis novaj, la frukton de scio ŝi mordis en la lulilo, manĝis kaj saĝiĝis – kaj "senmorteco" aperis por ŝi kiel la plej genia ideo elpensita de la homaro.

Kiam komenciĝos la nova jarcento de poezio? Kiam aperos la muzo? Kiam oni aŭdos ŝin?

Dum bela printempa mateno ŝi venos fulme per la drako de la lokomotivo tra tuneloj kaj sur viaduktoj, aŭ super la mola, forta oceano, surdorse de anhelanta delfeno, aŭ aere per la birdo Rok de Montgolfier 8) kaj surteriĝos tie, de kie unuafoje ŝia diina voĉo salutos la homaron. De kie?

Ĉu de la trovaĵo de Kolumbo, la lando de libero, kie la indiĝenojn oni ĉasis kaj la afrikanojn oni sklavigis, la lando, de kie oni aŭdis la kanton "Hiawatha" 9)? Ĉu de la mondoparto de antipodoj, la trezoro de la Suda Maro, lando de kontraŭoj, kie tagas dum nia nokto kaj kie kantas nigraj cignoj en arbaroj de mimozoj?

Aŭ ĉu de la lando, kie sonis kaj sonas la Memnon-kolosoj 10), sed ni ne komprenis la sfinkson de la kanto en la dezerto.

Ĉu de la insulo de ŝtonkarbo, kie regas de la Elisabetha tempo Shakespeare?

Ĉu de la hejmo de Tycho Brahe, kie oni lin ne toleris, aŭ de la fabela Kalifornio, kie la Wellington-arbo levas sian kronon kiel reĝo de la mondarbaro.

Kiam ekbrilos la stelo, la stelo surfrunte de la muzo, la floro, sur kies folioj estas ĉizitaj esprimoj de la jarcento pri La Belo en formo, koloro kaj odoro?

"Kia estas la programo de la nova muzo?", demandas la niatempaj spertaj parlamentanoj. "Kion ŝi volas?" Prefere demandu, kion ŝi NE volas!

Ne agos ŝi kiel reaperanto de la pasinteco! Ne kreos ŝi dramojn el la eluzitaj scenejaj belaĵoj aŭ kovros mankojn de drama arkitekturo per la gloraj drapiraĵoj de poezio! ŝia apero antaŭ ni similos la evoluon de la Tespisa ĉaro 11) al la marmora amfiteatro.

Ne detruos ŝi la sanan homan parolon por kunmeti la pecojn en artefaritan kariljonon kun alloga sono de la trobador-konkuroj. Ne juĝos ŝi poezion kiel nobelon kaj prozon kiel burĝon.

Egalaj ili estas en sono, volumo, forto.

Ne elĉizos ŝi de la Islandaj Sagaoj la malnovajn diojn! Ili jam mortis, en la nova tempo ekzistas nek simpatio por ili, nek parenceco.

Ne postulos ŝi al siaj samtempuloj enigi siajn pensojn en francajn romanaĉojn.

Ne mildigos ŝi per la kloroformo de ĉiutagaj historioj. Viv-eliksiron ŝi portos! Ŝia kanto, poezie kaj proze, estos mallonga, klara, riĉa! La korbato de naciecoj, ĉiu estas nur unu litero en la granda alfabeto de evoluo, sed ĉiun literon ŝi kaptos per sama amo, vortigos ilin kaj ritme disĵetos la vortojn konforme al la himno de sia nuntempo. Kaj kiam venos la tempo?

Daŭros longe por ni, kiuj restas, mallonge por tiuj, kiuj antaŭis nin!

Baldaŭ falos la ĉina Muro, la fervojoj de Eŭropo atingos la fermitan kultur-arkivon de Azio – la du kultur-fluoj renkontiĝos! Tiam eble ŝaŭmos la torento per sia malhela sono, ni, la maljunuloj de la nuno, tremos pro la fortaj tonoj kaj sentos en tio la apokalipson, falon de malnovaj dioj, forgesos, ke ĉi tie moroj kaj gentoj malaperos, kaj nur eta imago de ĉio, metita en la vortokapsulon, drivos sur la fluo de eterneco kiel lotusa floro, kaj rakontos al ni, ke ĉiuj estas kaj estos karno de nia karno, vestitaj diversmaniere; la bildo de judoj brilas el la Biblio, tiu de grekoj el Iliado kaj Odiseo, kaj la nia?

Demandu la muzon de la nova jarcento, en apokalipso de la dioj, kiam la nova Valhalo sin levos en klaro kaj kompreno.

Ĉiu povo de vaporo, ĉiu premo de nuntempo estis levilstangoj! Majstro Sensanga kaj liaj laboremaj helpantoj, kiuj ŝajne estas la ĉiopovaj regantoj de nia tempo, estas nur servistoj, nigraj sklavoj, kiuj ornamas la festan halon, alportas la trezorojn, preparas la tablojn por la granda festo, dum kiu la muzo, senkulpa kiel infano, entuziasma kiel junulino kaj trankvila kaj scia kiel matrono levas la mirindan lampon de poetiko, tiu riĉa, plena homkoro kun la dia flamo.

Estu salutata, vi, la muzo de la novjarcenta poezio! Nia saluto sin levas kaj aŭdiĝas, kiel aŭdiĝas la penso-himno de vermoj, la vermo, kiu sub la plugilo distranĉiĝas, dum nova printempo lumas, kaj la plugilo tranĉas sulkojn, distranĉas nin vermojn, por ke la beno kresku por la estonta nova generacio.

Estu salutata, vi la muzo de la nova jarcento!

Rimarkoj:

1) Majstro Sensanga
La esprimon "Mester Blodlřs" pri la maŝinoj Andersen uzas kelkfoje, precipe dum la lastaj jaroj de sia vivo ... la esprimon li pruntis de la biografio pri Attenbom (de la sveda verkisto Adolf Törneros).

2) Eyvind Skaldespiller
Eyvind "Skaldespiller" Finsson, 920-990, norvega skaldo, kies ĉefverko "Hákonarmál" prirakontas la morton de norvega reĝo.

3) Firdúúsi
Firdausi (fur-dou'se), aŭ Firdusi. Unu el la plej famaj persaj poetoj. Li vivis 940-1020. Li jam vivanta estis tre fama kaj ĝuis la protekton de la sultano Mahmud. Lian ĉefan poemon, "Shah-Namah," aŭ "Libro de Reĝoj", spertulo nomis "la plej glora monumento pri geniulo kaj pensado de la Oriento".
Heinrich Heine (1797-1856) verkis poemon pri li.

4) Bidpais
La fikcia verkisto de la t.n. Bidpais-aj fabeloj, antikva orienta saga-verkaro, Kalila va-Di'mna (Kalila kaj Dimna). La verko estas tradukita en multajn lingvojn.

5) Garibaldi Hat
"Ĉapelo de Garibaldi" - tipo de ĉapelo uzita de la itala liberbatala heroo Giuseppe Garibaldi (1807-1892). La virinoj en Londono "adoptis" tiun ĉapeltipon, kaj ĝi fariĝis modo.

6) Pedro Calderon de la Barca
Verkisto (1600-1681), verkis dramojn kaj prozon.

7) Titus Maccius Plautus
Romia poeto - verkis komediojn (254-184 a.K.)

8) Montgolfier
La du fratoj Montgolfier flugigis la unuan varm-aer-balonon 5/6-1773.

9) Hiawatha
Parte mita mohawk-indiana gvidanto, kiu vivis en la 14a aŭ 15a jarcento. Li simbolis pacon, civilizon kaj progreson, kaj multaj gvidantoj portis la nomon laŭ li.

10) Memnon-kolosoj
La du 18 m altaj figuroj en Egiptio. Kiam la vento blovas, la statuoj kvazaŭ "kantas".