Rimarkoj: "Bildolibro sen bildoj"estas unu el la plej strangaj verkoj de H. C. Andersen. La historio estas granda vortbildo pri vojaĝo de Uppsala (Svedio) al Hindio, kaj kun "La luno" kiel la vast-vojaĝanta rakontanto kaj la verkisto kiel mirinda aŭskultanto!


 

Estas mirinde! kiam mi sentas pleje varmon kaj ĉarmon, tiam kvazaŭ ligiĝus miaj manoj kaj lango; mi ne povas reprodukti, ne klare eldiri tion, kio estas en mia interno; kaj tamen mi estas pentristo, tion atestas mia okulo, tion ili konfirmas ĉiuj, kiuj vidis miajn skizojn kaj bildojn.

 

Mi estas malriĉa junulo, mi loĝas en unu el la plej mallarĝaj stratoj, sed lumo ne mankas al mi, ĉar mi loĝas alte kun vido al ĉiuj tegmentoj. La unuajn tagojn post mia alveno al la urbo premis min malvasto kaj soleco; anstataŭ arbaro kaj verdaj montetoj formis nun mian horizonton nur grizaj fumtuboj. Eĉ ne unu amikon mi havis ĉi tie, eĉ ne unu konata vizaĝo min salutis.

Iun vesperon mi staris malgaja ĉe la fenestro, mi malfermis ĝin kaj elrigardis. Ho, kiom mi ĝojiĝis! Mi vidis vizaĝon konatan, rondan afablan vizaĝon, mian plej bonan amikon de la hejmo: estis la luno, la kara maljuna luno, senŝanĝe la sama, precize kiel li aspektis, kiam li tie rigardetis al mi inter la salikoj ĉe la torfejo. Mi fingrokisis al li, kaj li brilis rekte en mian ĉambron promesante, ke ĉiuvespere dum sia promeno li vizitos min; kaj tion li honeste faras; domaĝe, ke li povas resti nur mallonge. Ĉiufoje li rakontas al mi ion, kion li vidis la pasintan nokton aŭ la saman vesperon. "Pentru nun, kion mi rakontas," li diris dum sia unua vizito, "tiel vi havos belan bildolibron." Tion mi nun faras de multaj vesperoj. Mi povus en mia maniero krei novan "Mil kaj unu noktoj" en bildoj, sed estus verŝajne tro multaj. La jenajn mi ne speciale elektis, sed donas kiel mi aŭdis ilin; granda genia pentristo, poeto aŭ tonartisto pli gravan verkon faru el tio, se li volas; tio, kion mi montras, estas nur skizoj sur papero, kaj inter ili miaj propraj pensoj, ĉar ne ĉiun vesperon venis la luno, ofte baris ĝin unu nubo aŭ du.
 

El la dana:Birthe Trærup.
Norda Prismo 1957, p. 120. - Ilustraĵo de Helen Claesson (2004).
 

"Pasintan nokton," jen propraj vortoj de la luno, "mi glitis tra la klara aero de Hindio, mi spegulis min en Ganges: miaj radioj provis trapenetri la densan heĝon, kiun plektas la maljunaj platanoj dense volbiĝantaj kiel kiraso de testudo. Tiam venis el la densejo hinda knabino, gracia kiel gazelo, bela kiel Evo; estis io aera kaj tamen ronde firma je la filino de Hindio, mi povis vidi la penson tra la delikata haŭto; la dornaj lianoj disŝiris la sandalojn, sed rapide ŝi paŝis antaŭen; la sovaĝbesto, kiu venis de la rivero, kie ĝi ĵus sin refreŝigis trinkante, pretersaltis timeme, ĉar la knabino tenis enmane brulantan lampon; mi povis vidi la freŝan sangon sur la delikataj fingroj, kiuj kurbe formis ŝirmon al la flamo. Ŝi aliris la riveron, metis la lampon sur la fluon, kaj la lampo forveturis; la flamo flagris, kvazaŭ ĝi estus estingiĝonta, sed ĝi brulis tamen, kaj la nigraj, trembrilaj okuloj de la knabino sekvis ĝin per animrigardo malantaŭ la longaj silkaj franĝoj de la palpebroj; ŝi sciis, ke se la lampo brulos ĝis malapero, tiukaze vivas ankoraŭ ŝia amanto, sed se ĝi estingiĝos, li jam mortis; kaj la lampo brulis kaj tremis, kaj ŝia koro brulis kaj tremis, ŝi surgenuiĝis kaj preĝis; ĉe ŝia flanko kuŝis en la herbo la malseka serpento, sed ŝi pensis nur pri Brama kaj pri sia fianĉo. "Li vivas!" ŝi jubilis, kaj de la montaro resonis: "li vivas!"

El la dana: Birthe Trærup.
Norda Prismo 1957, p. 120-121.

"En la malvasta strato proksime - ĝi estas tiel mallarĝa, ke mi povas nur unu minuton glitigi miajn radiojn laŭ la muro de la domo, sed dum tiu minuto mi vidas sufiĉe por koni la mondon ĉi tie moviĝantan - mi vidis virinon. Antaŭ dekses jaroj ŝi estis infano; en la kamparo en la ĝardeno de malnova pastrejo ŝi ludis; la rozheĝoj estis jam maljunaj kaj tute finflorintaj, ili elkreskis sovaĝe sur la vojeton kaj sendis longajn branĉojn supren en la pomarbojn; nur sporade troviĝis rozo, kaj ne bela kiel povas esti la reĝino de l'rozoj; tamen ĝi havis la kolorojn, kaj la odoron; la filineto de la pastro ŝajnis al mi multe pli bela rozo; ŝi sidis sur sia tabureto sub la sovaĝe kreskanta heĝo kisante la pupon kun la frakasitaj kartonvangoj. Dek jarojn poste mi revidis ŝin; mi vidis ŝin en luksa balsalono, ŝi estis la bela novedzino de riĉa komercisto; mi ĝojis pro ŝia feliĉo, mi serĉis ŝin dum la kvietaj vesperoj; ho, neniu pensas pri mia klarvida okulo, mia certa rigardo! ankaŭ mia rozo kreskis kun sovaĝaj markotoj same kiel la rozoj en la pastreja ĝardeno. Ankaŭ la ĉiutaga vivo havas sian tragedion, ĉivespere mi rigardis la lastan akton. En la mallarĝa strato, mortmalsana, ŝi kuŝis sur la lito, kaj la malbona dommastro, kruta kaj bruta, ŝia sola defendanto, forŝiris la kovrilon: "Leviĝu!" li diris, "viaj vangoj terure aspektas, plibeligu vin, havigu monon, aŭ mi ĵetos vin sur la straton! leviĝu rapide!" - "La morto estas en mia brusto!" ŝi diris, "ho, lasu min ripozi!" sed li tiris ŝin el la lito, kolorigis ŝiajn vangojn, plektis rozojn en ŝian hararon, sidigis ŝin apud la fenestron, metis la brulantan kandelon proksime kaj foriris. Mi rigardis ŝin fikse; ŝi sidis senmova, la mano falis sur ŝian sinon. La fenestro rebloviĝis, tiel ke unu el la vitroj rompiĝis, sed ŝi restis senmova, la kurteno flirtis kiel flamo ĉirkaŭ ŝi, ŝi estis morta. De la malfermita fenestro la mortinto predikis moralon; mia rozo de la pastreja ĝardeno!"
 

---

El la dana: Birthe Trærup. (2004)
Ilustraĵo de Helen Claesson (2005)

"Hieraŭ vespere mi ĉeestis germanan komedion", diris la luno, "estis en malgranda urbo; stalo estis ŝanĝita al teatro, tio estas: la fakoj restis, sed estis ornamitaj kiel loĝioj, kaj ĉiuj lignaĵoj estis kovritaj per multkolora papero; de sub la malalta plafono pendis malgranda fera lustro, kaj por ke ĝi -- same kiel en grandaj teatroj -- povu malaperi, kiam la sonorilo de la sufloro diris sian "lingeling", estis enmasonita super ĝi renversita kuvo. "Lingeling!" kaj la malgranda ferolustro saltis duonan ulnon; kaj oni sciis, ke la ludo komenciĝos. Juna princo kun sia edzino, kiuj trapase gastis la urbon, ĉeestis la prezentadon, kaj pro tio estis plenplene, nur sub la lustro estis kvazaŭ eta kratero. Tie sidis neniu, la kandeloj gutis "gut! gut!". Mi vidis ĉion, ĉar estis tiel varme, ke oni estis devigita malfermi ĉiujn lukojn en la muro, kaj de ekstere rigardis tra ĉiuj lukoj servistoj kaj servistinoj, kvankam la polico interne sidante minacis per la bastono. Proksime al la orkestro oni vidis la junan princoparon en du malnovaj apogseĝoj, en kiuj cetere la urbestro kaj lia edzino kutimis sidi, sed hodiaŭ vespere ili devis sidi sur la lignaj benkoj same kiel la aliaj burĝoj. "Jen oni vidas, ke eminentulo superas eminentulon", mallaŭte rimarkis la sinjorinoj, kaj ĉio per tio plisoleniĝis. La lustro saltadis, la plebo batadis, kaj mi -- jes la luno ĉeestis la tutan komedion."

El la dana: Karen Brunshøj.
Norda Prismo 1957, p. 217.

Supren!

(*)Rimarko: Angekoko: Sorĉisto, aŭguristo kaj pastro ĉe la paganaj gronlandanoj.
El la dana: Birthe Trærup (2003).

Dum pli ol dekkvar tagoj la luno ne estis brilinta, nun mi revidis ĝin, ronda kaj klara ĝi staris super la malrapide leviĝantaj nuboj. Aŭskultu, kion la luno rakontis al mi: "De unu el la urboj de Fezzan mi sekvis la karavanon; ĉe la sabla dezerto sur unu el la salebenoj, brilanta kiel glacia plataĵo kaj nur sur mallonga distanco kovrita de la malpeza flugosablo, ili haltis. La plejaĝulo, la akvobotelo pendis de lia zono, sako kun nefermentinta pano kuŝis apud lia kapo, li desegnis per sia bastono en la sablo kvarangulon kaj skribis en ĝin kelkajn vortojn el la Korano; trans la sanktigitan lokon iris la tuta karavano. Juna komercisto, infano de l'suno, tion mi vidis en liaj okuloj, tion mi vidis laŭ la beloformoj, rajdis pensoplena sur sia blanka spireganta ĉevalo. Ĉu li pensis eble pri sia bela juna edzino? Antaŭ nur du tagoj la kamelo ormamita per feloj kaj valoregaj ŝaloj portis ŝin, la ravan edzinon, ĉirkaŭ la muroj de l'urbo. Tamburoj kaj sakflutoj sonis, virinoj kantis, kaj ĉirkaŭ la kamelo aŭdiĝis pafoj de ĝojo, la edzo pafis la plej multajn, la plej fortajn, kaj nun - nun li migris kun la karavano tra la dezerto. Mi sekvis ilin dum multaj noktoj, vidis ilin ripozi ĉe la putoj, inter la kriplaj palmoj; ili enpuŝis la tranĉilon en la bruston de la falinta kamelo kaj rostis la viandon en la fajro. Mia radio malvarmigis la ardan sablon, mia radio montris al ili la nigrajn rokoblokojn, mortajn insulojn en la vastega sablomaro. Neniujn malamikajn tribojn ili renkontis sur la senspura vojo, neniuj ŝtormoj leviĝis, neniuj sablokolonoj mortige trairis la karavanon. En la hejmo la rava edzino preĝis por siaj edzo kaj patro. "Ĉu ili mortis?" ŝi demandis mian oran kornon. "Ĉu ili mortis?" ŝi demandis mian brilan diskon. - Nun la dezerto kuŝas malantaŭ ilia vojo, en ĉi tiu vespero ili sidas sub la alta palmo, kie la gruo kun ulnolongaj flugiloj ĉirkaŭflugas ilin; la pelikano rigardas ilin de sur la branĉoj de l'mimozo. La abunda arbustaro estas tretita de la pezaj piedoj de la elefanto, aro da negroj venas de foiro, de l'profunda interno; la virinoj kun kupraj butonoj ĉirkaŭ la nigraj haroj kaj kun indigo-farbitaj jupoj irigas la ŝarĝitajn bovojn, sur kiuj la nudaj nigraj infanoj dormas. Negro kondukas en ŝnurego leonidon, kiun li aĉetis; ili proksimiĝas al la karavano; la juna komercisto sidas senmova, silenta, pensas pri sia bela edzino, revas en la lando de l'nigruloj pri sia blanka odora floro trans la dezerto; li levas la kapon —!" — Jen nubo iris antaŭ la lunon kaj ankoraŭ nubo. Mi nenion plu aŭdis en tiu vespero."

El la dana: H.V. Rasmussen (1959).

"Estis hieraŭ en la matenkrepusko!" jen propraj vortoj de la luno; "eĉ ne unu kamentubo fumis ankoraŭ en la granda urbo, kaj ĝuste la kamentubojn mi rigardis; el unu aperis en la sama momento kapeto kaj poste duona korpo, la brakoj ripozis sur la kamentuba rando. "Hura!" estis malgranda kamenpurigista knabo, kiu unuafoje en sia vivo atingis la supron de kamentubo kaj ĵus eligis sian kapon. "Hura!" Jes, tio estis alia ol rampado tra malvastaj tuboj kaj en mallarĝaj kamenoj! La aero freŝe blovetis, li povis superrigardi la tutan urbon ĝis la verda arbaro; la suno estis ĝuste leviĝanta; ronda kaj granda ĝi brilis en lian vizaĝon, kiu radiis pro feliĉo, kvankam ĝi estis tute bele ŝmirita de fulgo. "Nun la tuta urbo povas min vidi," li diris, "kaj la luno povas min vidi, kaj ankaŭ la suno! Hura!" kaj li svingis la vergon.

El la dana Birthe Trærup (2004).

Supren!

"La maro estis senmova", diris la luno, "la akvo diafanis kiel la pura aero, kiun mi trafluis, mi povis vidi profunde sub la marsurfacon, la mirindajn plantojn, kiuj sin levis al mi kun klaftolongaj trunkoj kiel gigantoj de l'arbaro; la fiŝoj naĝis super ties branĉaron. Alte en la aero migris aro da sovaĝaj cignoj, unu el ili malleviĝis kun inertiĝantaj flugiloj pli kaj pli profunden, ĝiaj okuloj sekvis la aerkaravanon, kiu ĉiam pli kaj pli foreniĝis; ĝi tenis la flugilojn larĝe etenditaj kaj malleviĝis, kiel malleviĝas sapveziko en kvieta aero; ĝi tuŝis la akvosurfacon, ĝia kapo kliniĝis malantaŭen inter la flugilojn, trankvila ĝi kuŝis kiel blanka lotuso sur kvieta lago. Kaj la vento blovetis kaj ŝveligis la lunhelan surfacon tiel brile, kvazaŭ ĝi estus la akvo ruliĝanta en grandaj, larĝaj ondoj; kaj la cigno levis sian kapon, kaj la brila akvo ŝprucis kiel blua fajro laŭ ĝiaj brusto kaj dorso. La aŭroro lumigis la ruĝajn nubojn, kaj la cigno leviĝis refortigita kaj ekflugis al la leviĝanta suno, al la bluiĝanta bordo, kien migris la aerkaravano, sed ĝi flugis sola kun sopiro en sia koro; soleca ĝi pasis la bluan, ŝvelantan akvon."

El la dana Ethel Hansen.
Norda Prismo 1959, p. 14

"Proksime al la ŝoseo", diris la luno, "troviĝas gastejo, kaj ĝuste kontraŭ ĝi estas granda veturilejo, kies tegmento estis tegmentata. Mi rigardis tra la ĉevronoj kaj la malfermita luko la profundon de la malkomforta ejo; meleagro dormis sur trabo, kaj en malplena furaĝujo ripozis la selo. Meze de la ejo staris vojaĝveturilo, la gesinjoroj tie dormis tute trankvile, dum la ĉevaloj trinkis kaj la koĉero streĉis siajn membrojn, kvankam -- tion mi certe scias -- li estis bone dorminta dum almenaŭ duono de la veturado. La pordo al la servista ĉambro estis malfermita, la lito aspektis terure senorda kun disĵetitaj kovriloj, la kandelo surplanke brulis profunde en la kandelingo. La vento blovis malvarme tra la kabano, kaj la tempo estis pli proksima al mateniĝo ol al noktomezo. Tie en la stala fako dormis migranta muzikista familio; panjo kaj paĉjo verŝajne sonĝis pri la brula guteto en la botelo, la pala knabineto sonĝis pri la brula larmo en la okulo. La harpo kuŝis ĉe iliaj kapoj, la hundo ĉe la piedoj."

El la dana: Gerda Thorstein.
Norda Prismo 1957, p.217-218.